Home » บทความแนะนำ » ปริศนากรณีสวรรคต - สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล

ปริศนากรณีสวรรคต - สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล

Blog Icon

ประวิติศาสตร์ บทความแนะนำ กรณีสวรรคต

05 October 2010

read 77413

เรื่อง ปริศนากรณีสวรรคต

โดย สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล

เผยแพร่ครั้งแรกใน นิตยสารฟ้าเดียวกัน

ตอนที่ 1 : ฉาก

ทุกครั้งที่ผมได้อ่านหรือได้ยินคนพูดถึงกรณีสวรรคตในหลวงอานันท์ว่าเป็นเรื่อง “ลึกลับ” หรือเป็น “ปริศนา” นั่นคือเป็นเหตุการณ์ที่อธิบายได้ยากหรืออธิบายไม่ได้เลยว่าเกิดอะไรขึ้น ผมมักจะส่ายหน้าด้วยความอ่อนใจ โดยเฉพาะถ้าการพูดหรือเขียนทํานองนี้เป็นของนักวิชาการ สําหรับผมใครที่พูดหรือเขียนแบบนี้ แสดงว่าคงแทบไม่เคยได้อ่านหรือคิดเกี่ยวกับกรณีสวรรคตอย่างจริง ๆ จัง

ล่าสุดผมอดแปลกใจและผิดหวังเล็กน้อยไม่ได้ เมื่ออ่าน The King Never Smiles และพบว่า เมื่อบรรยายถึงกรณีสวรรคต1 ผู้เขียน (Paul M. Handley) แทบไม่มีอะไรใหม่เลย นี่ไม่ใช่การวิจารณ์เสียทีเดียว เพราะผู้เขียนเองรู้ตัวและได้เขียนยอมรับไว้เอง2 เป็นความจริงที่ว่าแฮนด์ลีย์ได้พูดถึงความเป็นไปได้ 2 ทางของการสวรรคตที่ได้รับการยอมรับมากที่สุด แต่เขาเพียงสรุปสิ่งที่มีผู้เสนอไว้แล้ว เขาไม่ได้วิเคราะห์หรืออธิบายให้เห็นว่าความเป็นไปได้ 2 ทางนี้มีที่มาอย่างไร ทําไมจึงสรุปว่ามีความเป็นไปได้ 2 ทางนี้ แต่ละทางมีจุดอ่อนจุดแข็งอย่างไร

ในทัศนะของผม ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ว่าแฮนด์ลีย์ไม่ได้มีอะไรพูดถึงมากไปกว่าที่มีการพูดกันไว้แล้ว แต่คือเขาได้พูดน้อยกว่าสิ่งที่มีการเผยแพร่ไว้แล้วควรจะทําให้เขาพูดได้ พูดอีกอย่างหนึ่งคือ จากข้อมูลและการวิเคราะห์อันมากมายที่มีการเผยแพร่แล้วโดยเฉพาะในภาษาไทย แฮนด์ลีย์ ควรที่จะสามารถเขียนถึงกรณีนี้ได้ดีกว่านี้ (กรณี 6 ตุลาเป็นอีกกรณีหนึ่งที่ผมรู้สึกประหลาดใจและผิดหวังในทํานองเดียวกัน) กรณีผู้เขียนอื่นในระยะใกล้ ๆ กัน เช่น กอบเกื้อ สุวรรณทัต-เพียร3 ก็คล้ายกัน แต่แย่กว่ามาก คือไม่กล้าแม้แต่จะระบุให้หมด (อย่าว่าแต่จะพยายามวิเคราะห์) ว่ามีทฤษฎีอธิบายกรณีสวรรคตไว้ว่าอะไรบ้าง (คือ ระบุเพียงทฤษฎี murdered by unknown person[s], most probably Pridi’s supporters”, อุบัติเหตุโดยพระองค์เอง และฆ่าตัวตาย นอกจากนี้ กอบเกื้อ ยังกล่าวอย่างเหลือเชื่อว่า หนังสือกรณีสวรรคต 9 มิถุนายน 2489 ของสรรใจ แสงวิเชียร และวิมลพรร ปีตธวัชชัย ที่โปรเจ้า-แอนตี้ปรีดี อย่างสุด ๆ เป็นหนังสือที่เสนอทัศนะเป็นกลาง [balanced view]) ผมจะไม่พูดถึงกรณี Revolutionary King หนังสือเล่นนี้ถ้าไม่ใช่เพราะการเขียนอย่างสะเพร่าเต็มไปหมดของผู้เขียน (William Stevenson) จนกลายเป็นงานชวนหัวโดยไม่ตั้งใจ ต้องถือเป็นความพยายามล่าสุดที่จะบิดเบือนกรณีสวรรคต และแก้ต่างให้กับผู้ทําผิดตัวจริง โดยเฉพาะในกรณีที่หนังสือพยายามอธิบายว่า ทําไมจึงไม่มีการรักษาชีวิตของ 3 จําเลยไว้ในนาที สุดท้าย ที่ผมถือว่าเป็นการแก้ตัวที่น่ารังเกียจยิ่ง4 

ในบทความขนาดสั้น 3 ตอนจบนี้ ผมจะขอแสดงให้เห็นว่า กรณีสวรรคตนั้นสามารถอธิบายได้ (อย่างค่อนข้างง่ายด้วยซ้ำ) ว่าเกิดขึ้นอย่างไรและคําอธิบายนี้แทบจะไม่สามารถโต้แย้งได้เลย "ปริศนา" หรือความลึกลับที่แท้จริงของกรณีสวรรคตไม่ใช่อยู่ที่ว่า เป็นเรื่องอธิบายไม่ได้ แต่อยู่ที่ว่า ทําไมคําอธิบายที่ง่ายและโต้แย้งไม่ได้นี้จึงไม่ได้รับการนําเสนอออกมาตั้งแต่ต้น หรือตั้งแต่หลายสิบปีก่อน โดยเฉพาะอย่างยิ่งจาก 3 คนที่ได้รับความเสียหายโดยตรงมากที่สุดจากการไม่มีคำอธิบาย แต่แท้จริงแล้วเป็นผู้ที่สามารถจะนําเสนอคําอธิบายเช่นนี้ได้ คือ ชิต สิงหเสนี บุศย์ ปัทมศริน และปรีดี พนมยงค์ คุณเฉลียว ปทุมรส ไม่อยู่ในฐานะที่จะนําเสนอคําอธิบายนี้ได้มากเท่ากับ 3 คนที่ผมเอ่ยถึง – แม้ว่าจะมีข่าวลือว่าเขาบอก “ความลับ” กรณีสวรรคตให้เผ่าฟังก่อนตาย (ซึ่งอาจจะคาดคะเนได้ว่า “ความลับ” ที่เขาบอกมีลักษณะทํานองคําอธิบายที่ผมพูดถึง) ก็ตาม – ผมจะอธิบาย ประเด็นนี้ในตอนท้ายบทความ

ยิ่งกว่านั้น ผลจะอธิบายให้เห็นว่า กรณีสวรรคตสามารถอธิบายได้โดยไม่ต้องอาศัยข้อมูลอันมหาศาลที่มีอยู่ โดยไม่จําเป็นต้องไปพะวังถึงประเด็นปลีกย่อยนับไม่ถ้วน นั่นคือผมจะเสนอว่ากรณีนี้สามารถอธิบายได้โดยการคิดเชิงตรรกะ โดยอาศัยเพียงข้อมูลพื้นฐานจํานวนหนึ่งที่ทุกฝ่ายเห็นด้วยร่วมกันเท่านั้น (ยกตัวอย่างเช่น ผมจะแสดงให้เห็นว่ารายละเอียดบางเรื่อง เช่นปัญหาข้อกล่าวหา
ที่ว่า ปืนของกลางที่พบในที่เกิดเหตุไม่ใช่ปืนที่ใช้ยิงจริง ปลอกกระสุนที่คุณชิตบอกว่าเก็บได้จากที่เกิดเหตุไม่ใช่ปลอกกระสุนสังหาร เป็นต้น ไม่ว่าจะเป็นความจริงหรือไม่ ก็ไม่จําเป็นต้องนํามาประกอบการพิจารณาเลย แต่สามารถอธิบายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
ได้)...

คลิ๊กเพื่อ ดาวน์โหลดบทความ "ปริศนากรณีสวรรคต" ฉบับเต็ม


1. Paul M. Handley, The King Never Smiles: a biography of Thailand’s Bhumibol Adulyadej
(New Haven, CT: Yale University Press, 2006), pp. 76-79.

2. ดูจดหมายของ Handley ที่โต้ตอบคําวิจารณ์ของ Grant Evans ใน “Nuanced Views of the King,” Far Eastern Economic Review (November 2006):“I have said little new from what has been in print
for years... I have no idea whether Ananda shot himself or was killed...”

3. Kobkua Suwannathat-Pian, Kings, Country, Constitutions: Thailand’s Political Development 1932-2000 (London: RoutledgeCurzon, 2003), pp. 132-137, 246-247.

4. ดูบทความเรื่อง “50 ปีการประหารชีวิต 17 กุมภาพันธ์ 2498” ของผมใน ฟ้าเดียวกัน, ปีที่ 3 ฉบับที่ 2 (เมษายน-มิถุนายน 2548) 

เข้าสู่ระบบ