Home » บทความ » วรเจตน์ ภาคีรัตน์

วรเจตน์ ภาคีรัตน์

หลักนิติรัฐและหลักนิติธรรม

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับปัจจุบัน บัญญัติไว้ในมาตรา ๓ วรรคสองว่า “การปฏิบัติหน้าที่ของรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล รวมทั้งองค์กรตามรัฐธรรมนูญและหน่วยงานของรัฐ ต้องเป็นไปตามหลักนิติธรรม”  นับเป็นครั้งแรกที่ได้มีการบัญญัติคำว่า “หลักนิติธรรม” ไว้ในรัฐธรรมนูญ อย่างไรก็ตามหากไปตรวจดูประวัติการร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ จะพบว่าแต่เดิมในชั้นยกร่างนั้น ผู้ยกร่างรัฐธรรมนูญร่างแรกได้ใช้คำว่า “หลักนิติรัฐ” ไม่ใช่ “หลักนิติธรรม”

...

ข้อพิจารณาเบื้องต้นเกี่ยวกับมโนภาพหรือข้อความคิดและการนิยามในทางนิติศาสตร์

ในการศึกษาวิชานิติศาสตร์นั้น การทำความเข้าใจเกี่ยวกับศัพท์ มโนทัศน์ มโนภาพ หรือข้อความคิด (concept; Begriff) ต่างๆ ที่แสดงออกมาในรูปของภาษาย่อมเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่ง นักกฎหมายคนใดก็ตามที่ไม่เข้าใจข้อความคิดหรือมโนภาพอย่างชัดเจนแจ่มแจ้ง นักกฎหมายคนนั้นย่อมไม่สามารถสื่อความคิดของตนให้บุคคลอื่นเข้าใจได้

...

การใช้และการตีความกฎหมายมหาชน

ปัญหาการใช้และการตีความกฎหมายเป็นปัญหาที่ปรากฏขึ้นในทุกสาขาของกฎหมาย นักนิติศาสตร์ได้เพียรพยายามที่จะหาหลักเกณฑ์การใช้และการตีความกฎหมายเพื่อป้องกันมิให้ผู้ที่มีอำนาจพิจารณาวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาทางกฎหมายใช้และตีความกฎหมายตามอำเภอใจหรือใช้และตีความกฎหมายโดยก่อให้เกิดผลอันประหลาดมานานแล้ว แต่จวบจนกระทั่งถึงปัจจุบัน เราก็ยังไม่สามารถหาหลักเกณฑ์ที่ยอมรับกันเป็นยุติและเป็นเอกภาพเกี่ยวกับการใช้และการตีความกฎหมายได้ อย่างไรก็ตามไม่ได้หมายความว่าพัฒนาการในทางนิติศาสตร์ที่มีมากว่าสองพันปีนั้นจะไม่ได้สร้างหลักเกณฑ์ทั่วไปว่าด้วยการใช้และการตีความกฎหมายขึ้นมาเลย 

...

นิติรัฐกับความยุติธรรมทางสังคม - วรเจตน์ ภาคีรัตน์

ปัญหาเกี่ยวกับการจัดรูปการปกครองในสังคมมนุษย์และความสัมพันธ์ระหว่างการจัดรูปการปกครองกับความยุติธรรม เป็นปัญหาที่อภิปรายถกเถียงกันมายาวนานในประว้ติศาสตร์ความคิดของมนุษย์ และคงจะอภิปรายถกเถียงกันต่อไปอีกยาวนานเช่นกัน อย่างไรก็ตามโดยเหตุที่ในสมัยปัจจุบัน แนวความคิดเกี่ยวกับการจัดรูปการปกครองโดยถือกฎหมายเป็นใหญ่ หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า “นิติรัฐ” เป็นแนวความคิดที่แพร่หลายมากที่สุด บทความนี้จึงจะพยายามสำรวจความหมายโดยสังเขปของนิติรัฐ ตลอดจนความสัมพันธ์ระหว่างนิติรัฐกับความยุติธรรม

...

พระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในรัฐธรรมนูญ

                                                               โดย วรเจตน์  ภาคีรัตน์

เรียบเรียงจากคำอภิปรายงาน ๑๐๐ ปีชาตกาล ศาสตราจารย์ ดร.หยุด แสงอุทัย

ซึ่งจัดขึ้นที่คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อศุกร์ที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๑

เผยแพร่ครั้งแรกในวารสารฟ้าเดียวกัน ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๓ (๒๕๕๑)

...

แก้ 112 รักษาสถาบัน - วรเจตน์ ภาคีรัตน์

ทรรศนะของทหารเรื่องการปกป้องสถาบันมันก็โอเค แต่เขาต้องเข้าใจลักษณะของสถาบันพระมหากษัตริย์ คือทหารต้องคิดมีเหตุมีผลในแง่ที่ว่าปัญหาที่มันเกิดขึ้นคืออะไร... ถ้าคุณบอกว่าคุณรักษาสถาบันปกป้องสถาบัน ในลักษณะซึ่งเป็นสถาบันพระมหากษัตริย์ให้พ้นไปจากการเมืองระบอบประชาธิปไตย ไม่มีใครเขาว่าอะไรคุณหรอก และถ้าเป็นอย่างนั้นทหารจะต้องมาดูด้วยว่าคนแวดล้อมสถาบันกระทำการอันเป็นปัญหากับหลักในทางกฎหมาย ทหารก็ต้องวิจารณ์คนเหล่านั้นใช่ไหม ถ้าคิดตามหลักแบบนี้ การตบเท้าของทหารควรจะเป็นการตบเท้าเพื่อวิจารณ์บุคคลเหล่านั้นมากกว่าใช่ไหม มันขึ้นอยู่กับวิธีคิดว่าคิดอย่างไร

...

บทสัมภาษณ์วรเจตน์ ภาคีรัตน์ วิพากษ์อำนาจตุลาการ นักกฎหมาย และหลักวิชาชีพฯในไทย

ชื่อหัวข้อดั้งเดิม : บทสัมภาษณ์วรเจตน์ ภาคีรัตน์ วิพากษ์อำนาจตุลาการ นักกฎหมาย และหลักวิชาชีพนักกฎหมายในประเทศไทย ในรพี’๕๔  คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ในวารสารรพี ประจำปี ๒๕๕๔ วรเจตน์ ภาคีรัตน์ ได้ให้สัมภาษณ์กองบรรณาธิการซึ่งเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อไขข้อข้องใจแก่นักศึกษาเกี่ยวกับการตรวจสอบการใช้อำนาจตุลาการของศาลซึ่งเป็นองค์กรที่ปฏิบัติหน้าที่ในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ว่ากระทำได้หรือไม่ เพียงใด รวมถึงตอบคำถามเกี่ยวกับหลักวิชาชีพนักกฎหมาย นิติราษฎร์เห็นว่าบทสัมภาษณ์ดังกล่าวน่าจะเผยแพร่ออกไปในวงกว้าง จึงได้นำมาเผยแพร่ในเว็บไซต์แห่งนี้

...

การปฏิรูปองค์กรตุลาการ : ความท้าทายในบริบทการเมืองไทย

"องค์กรตุลาการที่ดีจะต้องเชื่อมโยงกลับไปหาประชาชนได้ โดยอาจจะเชื่อมโยงผ่านองค์กรฝ่ายนิติบัญญัติหรือองค์กรฝ่ายบริหารแล้วแต่กรณี แต่องค์กรที่จะถอดถอนผู้พิพากษาหรือตุลาการออกจากตำแหน่งควรจะเป็นคนละองค์กรกับองค์กรที่แต่งตั้ง กล่าวคือ ผู้ที่มีอำนาจแต่งตั้งไม่ควรมีอำนาจถอดถอน กรณีที่คณะรัฐมนตรีเป็นผู้แต่งตั้งอาจจะให้สภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้ถอดถอน หรือให้คณะรัฐมนตรีเสนอรายชื่อให้วุฒิสภาที่มีความชอบธรรมในทางประชาธิปไตยรับรองหรือให้ความเห็นชอบ แต่การถอดถอนออกจากตำแหน่งจะต้องให้อีกสภาหนึ่งเป็นผู้ถอดถอน หลักการหรือกลไกในลักษณะนี้จะเป็นการประกันความเป็นอิสระในระดับหนึ่ง" - วรเจตน์ ภาคีรัตน์

...

อำนาจของ กสทช.ในการกำหนดกฎเกณฑ์ว่าด้วยการใช้คลื่นความถี่ภายหลังสิ้นสุดสัญญาฯ

ความเห็นเกี่ยวกับอำนาจของ กสทช. ในการกำหนดกฎเกณฑ์ว่าด้วยการใช้คลื่นความถี่ภายหลังสิ้นสุดสัญญาสัมปทาน ๑๘๐๐ MHz ระหว่าง บมจ.กสท. กับ บริษัททรูมูฟ จำกัด และระหว่าง บมจ.กสท. กับ บริษัทดิจิตอลโฟน จำกัด

วรเจตน์ ภาคีรัตน์

"กล่าวโดยสรุปผู้ทำความเห็น เห็นว่า กสทช.ไม่มีอำนาจในการออกประกาศตามร่างประกาศ กสทช. เรื่อง มาตรการคุ้มครองผู้ใช้บริการฯ และเสนอให้แก้ปัญหาโดยเร่งประชาสัมพันธ์และเพิ่มขีดความสามารถในการโอนย้ายผู้ใช้บริการไปยังผู้ให้บริการรายอื่นให้เต็มศักยภาพในระยะเวลาสองเดือนเศษก่อนที่สัญญาสัมปทานคลื่น ๑๘๐๐ MHz ที่เป็นปัญหาอยู่นี้จะสิ้นสุดลง"

...

เข้าสู่ระบบ