Home » บทความจากผู้อ่าน » REDUCTIO AD HITLERUM กับกฎของนายเทพชัยว่าด้วยการเทียบเคียงนาซี - ไพร่แขนขาว

REDUCTIO AD HITLERUM กับกฎของนายเทพชัยว่าด้วยการเทียบเคียงนาซี - ไพร่แขนขาว

Blog Icon

นิติรัฐ บทความจากผู้อ่าน นาซี เลือกตั้ง

08 December 2011

read 4140

 

REDUCTIO AD HITLERUM
กับกฎของนายเทพชัย
ว่าด้วยการเทียบเคียงนาซี

ไพร่แขนขาว

 

Hitler

ภาพล้อฮิตเลอร์ซึ่งดูน่ารักจิ้มลิ้ม
ทำให้รู้สึกว่าฮิตเลอร์ก็เป็นสัญลักษณ์แห่งความรักได้เหมือนกัน
ภาพจากเวบไซด์ http://www.godammit.com/2011/08/05/godwins-law/

 

“In following this movement towards its end we shall inevitably reach a point beyond which the scene is darkened by the shadow of Hitler. Unfortunately, it does not go without saying that in our examination we must avoid the fallacy that in the last decades has frequently been used as a substitute for the reductio ad absurdum: the reductio ad Hitlerum. The view is not refuted by the fact that it happens to have been shared by Hitler.”

Leo Strauss
Natural Right and History (1953)

 

ประเทศไทยนั้นอาจมีพัฒนาการในการถกเถียงประเด็นสาธารณะไปในทิศทางเดียวกับนานาอารยะประเทศ ปัญหาที่เคยเกิดขึ้นในต่างประเทศก็เกิดขึ้นเช่นเดียวกันในไทย ดังเช่นกรณีการอ้างฮิตเลอร์ขึ้นมาเปรียบเทียบกับเรื่องที่กำลังโต้เถียงกันนั้น อาจทำให้วงแตกได้โดยสภาพ เพราะเป็นการเบี่ยงประเด็นไปโต้แย้งในข้อเท็จจริงเกี่ยวกับฮิตเลอร์บ้าง ความสมเหตุสมผลในการเปรียบเทียบกับฮิตเลอร์บ้าง แทนที่จะมุ่งอภิปรายกันในประเด็นที่กำลังโต้แย้งกันอยู่ จึงมีผู้เห็นว่าเป็นตรรกวิบัติประเภทพาออกนอกประเด็น (fallacy of irrelevance) แม้ว่าจะทำให้เราได้ความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของเยอรมนีก็ตาม

REDUCTIO AD HITLERUM

การอ้างเปรียบเทียบสิ่งที่เรารังเกียจกับฮิตเลอร์นั้น ฝรั่งก็ทำกันมานานมากแล้ว จนเมื่อปี ค.ศ. ๑๙๕๓ (พ.ศ. ๒๔๙๖) ศาสตราจารย์ Leo Strauss ได้เรียกวิธีการเช่นนี้ว่า reductio ad Hitlerum ซึ่งเข้าใจได้ว่า เราไม่ควรปฏิเสธความคิดใดๆ ด้วยเหตุผลว่าฮิตเลอร์ก็เคยคิด เคยทำ เคยเป็น หรือเคยเชื่อเช่นนั้น

ฮิตเลอร์ทานมังสวิรัติ
คุณจำลองก็ทานมังสวิรัติ
ดังนั้น คุณจำลองจึงเป็นเผด็จการอย่างฮิตเลอร์

ข้อความข้างต้นเป็นข้อความที่คนไทยเคยได้ยินกันอยู่เสมอ ฟังเผินๆ อาจเชื่อตาม แต่เมื่อลองคิดดู จะพบว่าการทานมังสวิรัติไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับการเป็นเผด็จการเลย จริงอยู่ผู้ที่ทานมังสวิรัติหลายท่านอาจต้องมีจิตใจแน่วแน่ในการบังคับใจตนเองให้อยู่ในมังสวิรัติเป็นเวลานาน แต่ตราบใดที่ท่านไม่ได้ไปบังคับผู้อื่นให้ทานมังสวิรัติด้วย ท่านก็ไม่อยู่ในข่ายของการเป็นเผด็จการ การเป็นเผด็จการควรจะโยงกับการบังคับผู้อื่นมากกว่าจะโยงกับการทานมังสวิรัติ ที่สำคัญการมังสวิรัติจะดีหรือไม่ดี ก็ไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับฮิตเลอร์เลย

ฮิตเลอร์เข้าสู่อำนาจเผด็จการด้วยการชนะเลือกตั้ง
การเลือกตั้งจึงนำไปสู่อำนาจเผด็จการ

ข้อความทำนองข้างต้นนี้ คนไทยมักจะได้ยินกันบ่อยๆ เช่นกัน ข้อความนี้นอกจากจะมีปัญหาในเชิงข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์แล้ว ยังมีปัญหาตรรกวิบัติแบบมั่วฮิตเลอร์ (Reductio ad Hitlerum) ทั้งยังผสมกับตรรกวิบัติแบบเห็นจมูกอูฐนึกว่าอูฐทั้งตัว (Camel’s Nose) หรือตรรกวิบัติแบบลงเหว (Slippery Slope) อีกด้วย

ตรรกวิบัติแบบเห็นจมูกอูฐนึกว่าอูฐทั้งตัวนั้นมาจากภาษิตอาหรับที่ว่า “If the camel once gets his nose in the tent, his body will soon follow.” ซึ่งมีความหมายในทำนองว่าคนอยู่ในกระโจมนั้นเมื่อเห็นจมูกอูฐยื่นเข้ามาก็นึกไปว่าอูฐต้องเข้ามาทั้งตัวแน่ๆ ซึ่งความเป็นจริงอาจไม่เป็นเช่นนั้น อูฐอาจยื่นจมูกเข้ามาดมกลิ่นหาอาหาร หรืออาจด้วยเหตุอื่นอีกมากมาย จมูกอูฐจึงไม่ใช่อูฐทั้งตัว การเห็นเพียงจมูกอูฐแล้วทึกทักเอะอะว่าเป็นอูฐทั้งตัวจึงเข้าข่ายตรรกวิบัติได้

ตรรกวิบัติแบบลงเหวหรือลงเขานั้น เป็นการสรุปแบบมองด้านลบตลอดสาย เข้าลักษณะของการวิ่งลงเขา โดยมิได้อธิบายความสมเหตุสมผลของเหตุการณ์ตั้งแต่ต้นจนจบ แต่กลับไปสรุปว่าเหตุการณ์ตอนสุดท้ายมีสาเหตุมาจากเหตุการณ์เริ่มแรก ซึ่งเป็นข้อกล่าวอ้างที่ไม่ถูกต้อง

ข้อความที่ว่า “ฮิตเลอร์เข้าสู่อำนาจเผด็จการด้วยการชนะเลือกตั้ง การเลือกตั้งจึงนำไปสู่อำนาจเผด็จการ” นั้น เป็นการสรุปที่ผิดพลาดทางตรรกะอย่างมาก เพราะการเลือกตั้งมิได้เป็นเหตุโดยตรงที่ทำให้ฮิตเลอร์เถลิงอำนาจเผด็จการ ทั้งนี้มีสาเหตุจำนวนมากที่ขั้นกลางระหว่างการเลือกตั้งกับการเถลิงอำนาจเผด็จการของฮิตเลอร์ ไม่ต่างจากการที่เห็นคนถือปากกามาแล้วไปสรุปว่าคนนี้จะใช้ปากกาไปจิ้มตาคนอื่น

การใช้ตรรกะแบบลงเหวนั้นจะพอรับฟังได้ หากมีการอธิบายความสัมพันธ์ของเหตุการณ์ตามลำดับอย่างเป็นเหตุเป็นผลกัน จากคนถือปากกาไล่เรื่องราวเรื่อยไปว่าทำไมในที่สุดถึงต้องใช้ปากกาไปจิ้มตาคนอื่น หากไม่มีคำอธิบายเรื่องราวขั้นกลางนั้น หรืออธิบายได้อย่างไม่เป็นเหตุเป็นผลกัน การสรุปว่าคนที่ถือปากกาแล้วจะต้องนำไปจิ้มตาคนอื่นนั้นจะทำไม่ได้เลย

การเลือกตั้งกับการเถลิงอำนาจเผด็จการของฮิตเลอร์ก็เช่นกันจะสรุปเป็นเหตุและผลของกันไม่ได้ เว้นแต่จะได้อธิบายถึงเหตุการณ์อันเป็นวิธีการรวบอำนาจของฮิตเลอร์ แต่ทว่าหากอธิบายรายละเอียดแบบนี้แล้วก็เกรงว่า สาเหตุของการเถลิงอำนาจของฮิตเลอร์จะไม่ใช่การเลือกตั้ง แต่เป็นวิธีการอื่นๆ บรรดามีเสียมากกว่า

Godwin’s Law of Nazi Analogies

ในโลกออนไลน์ ผู้คนพากันโต้เถียงสารพัดปัญหา เถียงกันไปเถียงกันมาไม่ช้าก็เร็ว ฝ่ายหนึ่งจะเริ่มสาดโคลนอีกฝ่ายว่าเป็นนาซีบ้าง ฮิตเลอร์บ้าง ประหนึ่งว่าการกล่าวหาอีกฝ่ายเช่นนี้เป็นหมัดเด็ดที่ทำให้ฝ่ายตนกำชัย “พวกผมชนะ เพราะพวกคุณเป็นฮิตเลอร์”

นายไมค์ กอด์วิน (Mike Godwin) หรือเรียกติดตลกว่านายเทพชัย ได้ตั้งข้อสังเกตเรื่องการสาดโคลนฮิตเลอร์ ไว้ในปี ค.ศ. ๑๙๙๐ (พ.ศ. ๒๕๓๓) โดยมักเรียกกันว่า “กฎของนายเทพชัยว่าด้วยการเทียบเคียงนาซี” (Godwin’s Law of Nazi Analogies) หลังจากนั้นเป็นต้นมา ผู้คนจำนวนไม่น้อยก็ใช้ “กฎของนายเทพชัย” เป็นกติกาในการถกเถียงกันในโลกออนไลน์ เพื่อชี้ว่าผู้ที่กล่าวหาอีกฝ่ายเป็นนาซีหรือฮิตเลอร์นั้น กำลังใช้ตรรกวิบัติแบบมั่วฮิตเลอร์ (reductio ad Hitlerum)

การอ้างกฎของนายเทพชัยนี้ ในบางครั้งอาจมีนัยบอกผู้อ่านว่าฝ่ายใดเถียงแบบมีอารยะ ฝ่ายใดสาดโคลน ในบางครั้งก็มีนัยว่าพูดกันไม่รู้เรื่องแล้ว เลิกถกเถียงกันจะดีกว่า แต่บางครั้งก็เป็นการประกาศชัยชนะเหนือฝ่ายที่สาดโคลนฮิตเลอร์ออกมา เพราะจนด้วยสติปัญญาแล้วจนงัดเอาเทคนิคสกปรกว่าด้วยฮิตเลอร์ออกมาโจมตี

อย่างไรก็ดี การหยิบยกฮิตเลอร์ขึ้นมาเปรียบเทียบถกเถียงนั้น ถ้าทำกันอย่างสมเหตุสมผลและตรงตามข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่พอเป็นที่ยุติรวมกันนั้น ก็มิใช่เรื่องที่ผิดอะไร แต่ปัญหาคือ โดยส่วนใหญ่แล้วการอ้างฮิตเลอร์นั้นมักจะไม่สมเหตุสมผล ไม่ตรงตามข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ แล้วก็เป็นการสาดโคลนกันเสียมากกว่า การยกฮิตเลอร์ขึ้นเปรียบเทียบไม่ว่ากับสิ่งใดจึงควรกระทำด้วยความระมัดระวังยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นผู้มีการศึกษาในระดับใด

Reductio ad Thaksinum

ในทางการเมืองนั้นเป็นธรรมดาที่เน้นโฆษณาชวนเชื่อมากกว่าจะถกกันด้วยเหตุผล กฎของนายเทพชัยจึงไม่อาจใช้ได้ เราจึงเห็นนักการเมืองจำนวนไม่น้อยถูกนำไปเปรียบเทียบกับฮิตเลอร์ ไม่ว่าจะเป็นสตาลิน, เหมาเจ๋อตุง, พอลพต, โรเนลด์ เรแกน, จอร์จ บุช ทั้งพ่อและลูก, โอบามา หรือแม้แต่อัมบราฮัม ลินคอล์น ก็ยังโดน ส่วนใหญ่จะเป็นการตีสำนวนโวหารมากกว่าที่จะอภิปรายถกเถียงกันอย่างมีเหตุมีผล หากฮิตเลอร์รู้เข้าคงจะเสียใจทำไมดูถูกลดความอำมหิตของเขาได้ถึงเพียงนี้

 

Lincoln

"In declaring secession illegal, and the U.S. a consolidated state, Abraham Lincoln enacted the first income tax, the first draft, supported internal improvements and nationalizing banks. Such centralizing, socialistic and militaristic restructuring of America was certainly more comparable to the fascism that defined Hitler’s Germany than the agrarian-based economies and loose-knit state militias that defined the Confederate States of America."

Jack Hunter, “Lincoln as Hitler”
Tiki’s Magazine, June 04, 2009
http://takimag.com/article/lincoln_as_hitler#axzz1fuNw3PP9

การที่มีผู้เปรียบเทียบคุณทักษิณกับฮิตเลอร์นั้น หากคุณทักษิณมองในแง่ดีก็น่าจะดีใจ เพราะอย่างน้อยก็อยู่ระดับเดียวกับอัมบราฮัม ลินคอล์น ประธานาธิบดีคนที่ ๑๖ แห่งประเทศสหรัฐอเมริกาเลยทีเดียว

จะว่าไปแล้วในเมืองไทยนั้น ชื่อฮิตเลอร์ดูจะไม่ค่อยเป็นปัญหาเท่ากับชื่อทักษิณ อะไรที่เกี่ยวข้องกับทักษิณก็ดูจะเป็นเรื่องผิดไปเสียหมด ไม่เหลือดีแม้แต่น้อย ไม่มีข้อยกเว้นใดๆ คิดอะไรไม่ออกก็ทักโซฮอล ตรรกวิบัติกันทั้งบ้านทั้งเมืองเป็นระยะเวลาเนิ่นนานมาหลายปี คนเรานั้นทำอะไรก็มีผิดบ้างถูกบ้าง แต่ทักษิณนั้นทำผิดแต่ฝ่ายเดียว ถ้าคนอื่นทำอาจเป็นเรื่องถูก แต่ทักษิณทำอย่างเดียวกันนั้นเป็นต้องผิดเสมอ

ใครมีความคิดเห็นไม่ว่าเรื่องใดหากไปเข้าทางฝ่ายทักษิณแม้แต่เพียงน้อยนิดก็จะถูกมองว่าเห็นผิด คนบางคนนั้นเป็นคนมีเหตุมีผลแต่พอกล่าวถึงเรื่องที่เกี่ยวด้วยทักษิณเพียงเล็กน้อยแล้ว ความมีเหตุมีผลของคนนั้นก็หมดสิ้นไปในบัดดล สังคมไทยยังคงอยู่ในวังวน “reductio ad Thaksinum” ไปอีกนาน

ขอความสุขสวัสดีจงมีแก่ทุกท่าน สวัสดี

 

Pope Benedict XVI

Pope Benedict XVI

"He is going down in history in the same category as leaders such as Hitler and Mussolini."

Salih Kapusuz,
a deputy leader of Turkey’s ruling Islamic-rooted party, in a Sept. 2006 Speech
http://www.huffingtonpost.com/2010/06/10/wtf-people-who-have-unfai_n_606810.html#s98573&title=Pope_Benedict_XVI

 

__________________________________

บรรณานุกรม

“Godwin's law”
http://en.wikipedia.org/wiki/Godwin's_law

“The Hitler Card”
http://www.fallacyfiles.org/adnazium.html

Jack Hunter, “Lincoln as Hitler” Tiki’s Magazine, June 4, 2009
http://takimag.com/article/lincoln_as_hitler#axzz1fuNw3PP9

Josie Appleton, “I'm right because...you're a Nazi”
http://www.spiked-online.com/Articles/00000002D3C6.htm

Mike Godwin, “Meme, Counter-meme”
http://www.wired.com/wired/archive/2.10/godwin.if_pr.html

“Reductio ad Hitlerum”
http://en.wikipedia.org/wiki/Reductio_ad_Hitlerum

Tim Skirvin, “Godwin's Law FAQ or "How to post about Nazis and get away with it"”
http://www.faqs.org/faqs/usenet/legends/godwin/

“Was Hitler a Vegetarian?”
http://www.fallacyfiles.org/archive022004.html#02292004


 

 

เข้าสู่ระบบ